Leesclub Sint-Pius X - 30 jaar leesvreugde

het prille begin - de aanwezigen - de boeken - een nieuwe dertig jaar - praktische inlichtingen - proficiat

terug naar overzicht rubriek "Even voorstellen"

30 Jaar geleden was een leesclub iets totaal nieuws. Zeg maar totaal onbekend. Nu zijn er in Kortrijk vijf lekker draaiende en bloeiende leesclubs. En je raadt het inderdaad goed: de leesclub van Sint-Pius X is de oudste. Zeker de moeite waard om eens die geschiedenis van “30 jaar lezen op onze parochie” ter “lezing” te stellen.

Het prille begin

Zo kondigde pastoor Vandeplassche elke maand trouw in het weekblad Atlas de maandelijkse leesclub aan. Hij trok daarmee heel wat niet-parochianen naar de Sint-Pius X-leesclub. Het initiatief werd aldus interparochiaal.

We schrijven 23 februari 1977 om 20 uur in de Sint-Lutgardiszaal achter de pastorie. 23 parochianen en 5 niet-parochianen komen af op een eenvoudige, huis aan huis verspreide uitnodiging. Deze “invitatie” ging uit van de V.Z.W. Sint-Lutgardis (de v.z.w. die vroeger het parochiecenter achter de pastorie beheerde en die onlangs werd ontbonden). KAV-Sint-Pius X en K.W.B. (beiden niet meer werkzaam, maar grondleggers van vele parochiale activiteiten, die nu nog doorgaan onder een of andere vorm).
We lichten even een passus uit die uitnodiging:
“Beste Parochiaan,
Stilaan begint het gemeenschapsleven op onze parochie los te komen. Het parochiale zaaltje Sint-Lutgardis wordt druk gebruikt door de parochiale sociaal-kulturele organisaties als daar zijn: K.A.V., K.W.B., Jeugdclub, Kaartersclub Sint-Pius X, Missienaaikring, Roodkapjes, enz.
Wij blijven echter niet stilstaan en op de laatste parochiale quiz (wat een belangstelling!) werd een nieuw initiatief gelanceerd, nl. het uitbouwen van een leesclub. Vanuit K.W.B.-K.A.V. en V.Z.W. St. Lutgardis, werd dan gepoogd dit nieuwe initiatief wat levenskracht te geven.”
Toch verwonderlijk dat zovelen daar op af kwamen. Uiteindelijk wist geen van de aanwezigen, wat het werkelijk was. Nu, nieuwsgierigheid zal hierbij ook wel een rol hebben gespeeld.

De mosterd was gehaald uit het Antwerpse. Hugo Verhenne had er weet van gekregen via zijn broer, die toen in Kalmthout woonde en daar lid was geworden van een echt sterke leesclub. Dit Antwerps initiatief werd op zijn Westvlaams vertaald,een eerste verkennende vergadering werd dus gehouden op die 23ste februari 1977. Daar werd – zonder dat er al een boek werd gelezen – de leesclub officieel boven de St. Pius X-doopvont gehouden en werd… de eerste samenkomst gepland op maandag 25 april 1977. Het boek dat werd uitgekozen om besproken te worden was “Hélène Defraeye” van de Vlaamse auteur Hubert Lampo. Er werd gezocht naar een basisdefinitie van een leesclub en hoe dat praktisch vorm zou krijgen. Nu nog altijd is deze tekst zowat het charter van de leesclub gebleven. De tekst vertolkt het eigen karakter, de identiteit van wat de leesclub wil zijn en blijven. Even de allerbelangrijkste elementen eruit:
“Het opzet is vrij eenvoudig. Er wordt een boek uitgekozen en elk lid van de leesclub tracht dit binnen de maand gelezen te krijgen. De leden komen samen en bespreken het boek, d.w.z. geven hun persoonlijke ervaringen weer, hun voor- of afkeer voor het boek, hun visie op structuren en psychologische diepgang van het werk, enz. Dit alles gebeurt in een open gezellige sfeer zonder grootdoenerij en elkeen op zijn geëigende manier. Het is dus zeker niet de bedoeling een gesloten literair kransje op te zetten. Wat belangrijk is, is dat mensen elkaar ontmoeten via indrukken die zij op een gemeenschappelijke manier hebben opgedaan, nl. bij het lezen van eenzelfde boek.
De te lezen boeken worden altijd voor een jaar vooropgesteld. Op het einde van een leesjaar (einde mei) worden uit een voorstel van 100 boeken 8 werken uitgekozen die in het volgende leesjaar zullen behandeld worden. De keuze gebeurt volledig democratisch bij stemming en men streeft naar zoveel mogelijk variatie.
De bijeenkomsten vangen altijd aan met een rondvraag naar de persoonlijke appreciatie. Daarna worden de geconstateerde tegenstellingen of raakpunten nader bekeken en uitgediscussieerd. Bij wijze van synthese wordt geëindigd met de lezing van een biografie van de auteur en een kritiek van een “echte” recensent. Duur van het gebeuren: anderhalf uur.”
In feite is er, in die dertig jaar, aan de werkwijze nog niet zoveel veranderd. Alleen is de mondigheid van de leden er met de tijdsgeest fel op vooruit gegaan en heeft de boekenkeuze nu ook een wereldvlucht genomen. Multiculturaliteit en diversiteit komen duidelijk in de keuze tot uiting.

De aanwezigen

De pioniers staan in de archieven geboekstaafd. Wij vonden het na dertig jaar verrassend interessant even de ledenlijst van 1977 te overlopen. Wij willen ze jullie zeker niet onthouden. Het zal bij velen, goede herinneringen oproepen. Vier vaststellingen springen daarbij in het oog:
Het grootste ledental was duidelijk parochiaal;
Het was een familiale gebeurtenis, verschillende “huisgezinnen” kwamen er “en bloc” naar toe;
Het ledenbestand bood een variatie naar geslacht, leeftijd, beroep, interesseveld… en zoveel meer. Diversiteit en verscheidenheid “avant la lettre”;
Typisch voor een leesclub: een uitgebreide ledenlijst en een aanwezigheid van 10 à 15 personen per bespreking. De aanwezigheid werd (wordt) fel bepaald door de keuze van het boek. De leden beslissen zelf of hen dit ligt of niet en komen af… op hun smaak. “zelf-selectie-systeem” is een zegen voor een leesclub want zo heb je precies altijd een numeriek passend gezelschap. Je kan uiteraard moeilijk met “zijn dertig” een geordende bespreking houden. In die dertig jaren was het maximum aantal aanwezigen 22 in het jaar 1982. Het toen uitgekozen boek was “Opwaaiende zomerjurken” van Oek de Jong. Of die titel tot de (zinnelijke?) verbeelding moet hebben gesproken!
Maar geen uitweidingen, terug naar de eerste ledenlijst van 1977. Dit waren ze:

In de loop der jaren wijzigde de samenstelling zich voortdurend. Zoals bij elke vereniging kende de leesclub hoogten en laagten. Het dieptepunt werd bereikt met “Het grote verlangen” van Marcel Möring op 23/10/1993. Slechts vier aanwezigen, maar toch werd het een prachtige bespreking. Dit is nu echt een van de blije kanten van een leesclub, dat je niet afhankelijk bent van de kwantiteit maar wel van het enthousiasme van de aanwezige leden. En wij mogen het, met ons hand op ons hart zeggen: elke leesclub van die 255 (!)- die er nu reeds zijn geweest, was inhoudelijk en naar sociale gezelligheid een topper. Want het gaat uiteindelijk niet alleen om boeken lezen of ideëen over boeken verkondigen, het gaat ook over gezelligheid, menselijk contact, toetsing en confrontaties van elkaars mening over een gemeenschappelijk leesavontuur. Openheid en gezelligheid zijn dan ook de twee trefwoorden van de leesclubbijeenkomst en hét hulpmiddel daarbij zijn de boeken.

De boeken

Een overzicht geven van alle boeken die wij gelezen en besproken hebben zou het volume van onze parochiale Kerk-en-Leven-bijdrage overvloedig overstijgen. Wij wagen een zet. Subjectief en misschien een beetje roekeloos. We kiezen de 30 bestgeslaagde besprekingen uit die 30 jaar. Misschien een leidraad voor onze lezers om er ook eens “eentje” als vakantielectuur uit te plukken. Ziehier de genomineerden:
1977: “Eng is de poort” H. Böll
1978: “Honderd jaar eenzaamheid” G.G. Marquez
1979: “De donkere kamer van Damokles” W.F. Hermans
1980: “De dode zielen” Gogol
1981: “De toverberg” T. Mann
1982: “Madame Bovary” G. Flaubert
1983: “De aanslag” H. Mulisch
1984: “Terug naar Brideshead” E. Waugh
1985: “De naam van de roos” U. Eco
1986: “De ondraaglijke lichtheid van het bestaan” M. Kundera
1987: “De blikken trommel” G. Grass
1988: “Hersenschimmen” Bernlef
1989: “Het parfum” P. Süsskind
1990: “Vermoedens omtrent Jakob” U. Johnson
1991: “Black Box” A. Oz
1992: “De wereld die ik aantrof” B. Duffy
1993: “De verborgen geschiedenis” D. Tartt
1994: “De heksenschim” S. Vassili
1995: “Het meesterstuk” A. Enquist
1996: “Kaddisj voor een niet geboren kind” I. Kertesz
1997: “De as van mijn moeder” F. Mc Court
1998: “Anna, Hanna en Johanna” M. Fredriksson
1999: “Laten wij aanbidden” A.M. Mc Donald
2000: “In alles een man” T. Wolfe
2001: “Gloed” S. Maraï
2002: “Ik heet karmozijn” O. Pamuk
2003: “De pianostemmer” D. Mason
2004: “Boetekleed” I. Mc Ewan
2005: “De schaduw van de wind” C.L. Zafon
2006: “Het zingen van de tijd” R. Power
2007: nog af te wachten
Een feestdis voor literaire fijnproevers. Maar nog niets vergeleken bij de 245 andere die ook gelezen en besproken werden. Die kunnen jullie eerstdaags vinden op de website van Sint-Pius X. Geniet er dus van.

Een nieuwe dertig jaar

Dertig jaar en 255 boeken liggen achter ons. De directe toekomst werd op 29 mei 2007 door de leden uitgetekend in het vernieuwde parochiale centrum (nog altijd zonder naam!) onder de kerk. Daar werd uit honderd boeken het nieuwe leesjaarprogramma 2007-2008 gekozen. Hierbij het programma. Nieuwe leden worden altijd met heel veel graagte ontvangen. Een seintje volstaat.

• “Een halve gele zon” van Chimamanda Ngozi Adichie, dinsdag 25 september 2007. Een familieroman midden de burgeroorlog in Biafra-Nigeria. Een klassieker in wording.
• “Alleman” van Philip Roth, dinsdag 23 oktober 2007. Onverstoorbaar maar ook indrukwekkend aangrijpend tast P. Roth de dood af.
• “De erfenis van het verlies” van Kiran Desai, dinsdag 27 november 2007. Hoe mensen gemangeld worden tussen vernieuwing en traditie. Een verdiende Man Booker Prize 2006.
• “Het verleden” van Alan Pauls, dinsdag 22 januari 2008. Een liefdesverhaal uit Argentinië over wat hartstocht met mensen kan doen als liefde een obsessie wordt.
• “Met ons gaat het goed” van Arno Geiger, dinsdag 26 februari 2008. Een geraffineerde en intieme familieroman, een boek om heerlijk mee de zetel in te duiken op een gure winterse dag (Deutche Buchpreis)
• “Vreemde ogen” van Alissa York, dinsdag 18 maart 2008. Een verhaal over een mormoonse familie, rijk aan historische details met levensechte personages, die je niet snel vergeet.
• “De tweede familie” van Zeruya Shalev, dinsdag 29 april 2008. Een roman over een vrouw die haar eigen lot in handen neemt en zich moet verzoenen met heel wat onzekerheden. Een intens geschreven boek.
• “Gedroomde tijd” van Ugo Riccarelli, dinsdag 27 mei 2008. Het verhaal – via een familie – van het Toscane van de twintigste eeuw. Een prachtig fresco. Een verhaal over een gedroomde tijd.

Praktische inlichtingen

Telkens om 20 uur in het zaaltje onder de St.-Pius X-kerk, St.-Elooisdreef, Kortrijk
Deelname op jaarbasis € 8.00 (syllabus inbegrepen)
Info 056 35 00 68 – verhenne.hugo@skynet.be

Proficiat

Aan de jubilerende parochiale leesclub onze hartelijke gelukwensen bij dit jubeljaar en veel succes voor de volgende dertig jaar. Een speciaal eresaluut aan de leden die de dertig jaar –volledig- hebben volgelezen:
Flav Bouckaert, Pierre Deprez, Fons Vanhamel, Hugo Verhenne.
Hoeveel pagina’s zij in die dertig jaar hebben verorberd moet voor het nageslacht zeker eens nageteld worden, het zal gewis de moeite lonen: Beginnen jullie er ook aan?